على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3688

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و نخود جوشانيده در آب ترتيب دهند . نخود بريز ( naxod - beriz ) ياى مجهول و نخودپز ( nexod - paz ) ا . پ . كسى كه نخود را برشته كرده مىفروشد . نخور ( naxur ) ص . ع . ناقة نخور : ماده شترى كه تا بينى آن را نمالند شير ندهد . نخورش ( naxvarec ) ص . ع . جرو نخورش : توله سك به حركت آمده . و كلب نخورش : سك جنگجو . نخورى ( naxvariyy ) ا . ع . فراخ دهن . و فراخ شكم . و فراخ سوراخ پستان . نخوس ( naxus ) ا . ع . بز كوهى جوان . نخوش ( naxuc ) ا . پ . واو مجهول - تاك دشتى كه سياه دارو و بتازى كرمة البيضاء گويند . نخوص ( noxus ) م . ع . نخص نخصا و نخوصا . ر . نخص . نخوئى ( naxu'i ) ص . پ . منسوب به شهر نخو . نخهم ( naxham ) پ . كلمه نفى از خواستن يعنى نخواهم . نخى ( naxi ) ا . پ . شهر نخو در نزديك تفليس . نخيب ( naxib ) ص . ع . رجل نخيب : مرد ترسو و بيدل و عقل رفته . ج : نخب . نخيجة ( naxijat ) ا . ع . مسكه تنك كه دوباره از مشك برآيد چون آن را بر شتر بار كنند . نخيخة ( naxixat ) ا . ع . نخيجة . ر . نخيجة . نخير ( naxir ) ا . پ . مردم فرومايه و نادان و كمينه و كمين . و تخمدان و قلمه‌زار يعنى زمينى كه در آن قلمه درختان فرو برند و تخم ميوه و گلها را در آن پاشند تا سبز شوند و پس از سبز شدن بجاى ديگر نهال كنند . نخير ( naxir ) م . ع . نخر نخرا و نخيرا . ر . نخر . نخير ( na - xayr ) پ . كلمه انكار كه در جواب كسى گويند . نخيرگاه ( naxir - g h ) ا . پ . كمينگاه . نخيرى ( naxiri ) ا . پ . نخرى و نخستين فرزند . نخيز ( naxiz ) ا . ص . پ . ياى مجهول - فرومايه و كمينه . و درشت و گنده . و پست و دون و ناكس و كمين . و تخمدان و قلمه‌زار و نخير . نخيزگاه ( naxiz - g h ) ا . پ . ياى مجهول - كمينگاه . نخيس ( naxis ) ا . ع . جاى تنگ بستن از ستور . و چرخ چاه كه سوراخ بكره آن فراخ شده و نخاس در وى گذاشته باشند . نخيسة ( naxisat ) ا . ع . شير بز و شير گوسپند بهم آميخته و شير ترش و شير شيرين بهم آميخته . نخيط ( naxit ) م . ع . نخط بفلان نخيطا ( از باب نصر ) : تشنيع كرد و بد گفت و دشنام داد فلان را . و نخط على فلان : گردن‌كشى كرد فلان را و تكبر كرد بر وى . نخيف ( naxif ) ا . ع . آواز گريه در بينى و نيز آواز خنده در بينى . نخيل ( naxil ) ا . ع . خرمابن . و ج . نخل . نخيلات ( naxil t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - خرمابنان و درختان خرما . نخيلة ( noxaylat ) ا . ع . سرشت و طبيعت . و خيرخواهى و پند و نصيحت . و نام كنيزكى كه عايشه رضى اللّه عنها وى را آزاد كرد . و نام موضعى در عراق كه حضرت امير المؤمنين على بن ابي طالب عليه السلام با خوارج جنك فرمود . ند ( nad ) ا . پ . رشد و نمو و افزونى و فراوانى . و كجى و خميدگى . و نيكويى و خوبى . و دلالت و راهنمايى . ند ( nad ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نوعى از بوى خوش . ند ( nadd ) ا . ع . تل بلند و پشتهء بزرك از خاك و گل . و نام قلعه‌اى . ند ( nadd ) م . ع . ند البعير ندا و نديدا و ندودا و ندادا ( از باب ضرب ) : رميد و پراكنده رفت آن شتر . ند ( nadd ) و ( nedd ) ا . ع . بوى خوشى كه مركب از مشك و عنبر و چوب عودست و يا تنها عنبر را گويند و گفته‌اند كه اين لغت عربى نيست . ند ( nedd ) ا . ع . مثل و همتا . و ضد : ج . انداد . و يقال : هى ند فلانة و لايق : ند فلان . ندء ( nad ' ) م . ع . ندءه ندء ( از باب فتح ) : ناپسند داشت آن را . و ندء اللحم : در آتش انداخت گوشت را و در زير آتش كرد گوشت را تا پخته شود . و كذلك : ندء القرص . و ندء فلانا : ترسانيد فلان را . و بر زمين زد فلان را . و ندء عليهم : برآمد بر ايشان و آشكار گشت . و ندء الملة : گودال ساخت در خاكستر گرم جهة پختن . ندء ( noda ' ) ع . ج . نداة ( nod'at ) و ( noda'at ) . ندا ( ned ) ا . پ . يك قسمت از شش قسمت فرسخ و نصف ميل . ندا ( ned ) ا . پ . مأخوذ از تازى -